ontmoetingen... 15

De lange, smalle strook gras voor de vijver in het park was weelderig groen. Geen wonder dat de eenden en waterhoentjes er graag lagen te slapen of gewoon van de zon genoten. De waterhoentjes waren die dag als eersten wakker en begonnen al snel rond te zwerven en te eten. Een klein vogeltje met een lichtbruine borst slenterde rustig tussen hen door, pakte iets op, vloog een stukje en kwam terug om weer in het gras te pikken. Een van de twee eenden die dicht bij elkaar sliepen, werd wakker en begon meteen te eten. Alleen zijn snavel bewoog; zijn lichaam bleef volkomen stil.

Een zwart-grijze kraai kwam aangevlogen en landde, liep trots heen en weer en uitte een aantal luide, boze krassen – waarschijnlijk omdat niemand zijn aankomst leek op te merken. Na een tijdje klonk er een antwoord vanuit een van de bomen. Plotseling, en zonder duidelijke reden, joeg een waterhoen twee eenden achterna; ze vluchtten het water in, cirkelden rond en keerden terug naar de oever. Het waterhoentje leek tevreden; hij had geen interesse meer in de eenden. En de kraai was gestopt met vloeken en was nu vredig aan het eten.

Hij was erg verbaasd dat jij totaal niet geïnteresseerd was en dat het je niet kon schelen wie de volgende verkiezingen zou winnen. ‘Maar het is toch heel belangrijk dat de macht eindelijk in de juiste handen valt?’, zei hij nadrukkelijk maar op vragende toon.

Als je serieus wilt ontdekken welke partij of politicus de juiste keuze is, moet je jezelf afvragen wat macht betekent en wie ernaar streeft. Als je dit goed onderzoekt en begrijpt – dat wil zeggen: als je de aard van macht en het najagen ervan doorgrondt – zul je beseffen dat geen enkele partij en geen enkele politicus de juiste keuze is. Elke partij en elke politicus gedijt immers bij het in stand houden van verdeeldheid en dus van conflict. Vraag jezelf af of ooit een politicus een probleem heeft opgelost zonder onmiddellijk een nieuw probleem te creëren.

Macht uitoefenen... Bewonderen mensen niet degenen die macht hebben? En is tegelijkertijd het verlangen naar ten minste een beetje eigen macht niet een sterke drang die in bijna iedereen huist? Denk aan de arbeider die voorman wil worden en als dat niet lukt, blij is dat hij tenminste ‘iets te zeggen’ heeft tegen de leerling. Of denk aan het plezier dat mensen scheppen in het bazig zijn over hun familieleden, kinderen of huisdieren...

De mens die macht zoekt en de mens die gezag aanvaardt, zijn in wezen een en hetzelfde; ze verschillen alleen in de manier waarop ze hun machteloosheid proberen te overwinnen en hun daarachter schuilgaande verlangen naar veiligheid, orde en controle proberen te bevredigen. De een wil de sterke man zijn die leidt, terwijl de ander een sterke man zoekt om door geleid te worden. Beiden zijn schijnbaar van elkaar afhankelijk, maar beiden handelen uiteindelijk volledig uit eigenbelang. Feit is: ze hebben helemaal geen relatie – de een buit de ander uit. Het is overduidelijk dat het verlangen naar orde dat uit deze chaos voortkomt, alleen maar meer chaos kan creëren.

Besef je dat het verlangen naar macht – ongeacht van welke kant, van de heerser of de beheerste – gebaseerd is op angst? Elk streven naar controle is een ontkenning van de waarheid en een ontsnapping aan het leven. Gewoon omdat het leven leeft, zich constant en voortdurend verandert en vernieuwt; en daarom geen zekerheid kent. Je kunt het leven niet bereiken via idealen of vooraf bepaalde paden. Dit werkelijk zien, maakt een einde aan alle hoop en het geloof dat macht orde en zekerheid kan scheppen.

Zekerheid – het nastreven van zekerheid – is iets vreselijks en afschuwelijks, want zekerheid ontkent de essentie van het leven. Natuurlijk spreekt dit al onze aangeleerde denkpatronen tegen, maar het is een feit. Waarin zoeken we zekerheid? Door deel uit te maken van een groep – een familie, een natie, een geloof, enzovoort, nietwaar? Toch leidt elk verlangen om bij een groep te horen onvermijdelijk tot afgrenzing: ‘mijn familie versus de jouwe’, ‘mijn natie versus de jouwe’. Dat zulke afgrenzingen het zaad van verdeeldheid in zich hebben dat dan tot conflict leidt, is vanzelfsprekend; je ziet het elke dag in de wereld om je heen…

Ben je je ervan bewust dat al deze afgrenzingen illusies zijn, gecreëerd door het denken? De essentie van een illusie is dat het geen feit is, maar een idee, een ideaal dat zichzelf dwangmatig in stand houdt omdat het anders niet kan bestaan. Heb je je bijvoorbeeld ooit serieus afgevraagd wat ‘de Nederlander’ of ‘de christen’ eigenlijk is? Er bestaat niet zoiets als dé Nederlander of dé christen. We leven in een bepaald land – de grenzen zijn door mensen gemaakt – en we geloven in een zogenaamde religie of godsdienst die eveneens uitsluitend uit gedachten zijn ontstaan.

En het inherent gefragmenteerde denken, dat enerzijds streeft naar orde door stabiliteit binnen een groep te zoeken, kan niet anders dan de groep zelf weer te fragmenteren en te verdelen in hiërarchieën. Je kunt dit zelf elke dag waarnemen, in de samenleving als geheel en zelfs binnen gezinnen.

Wat gebeurt er in jou, met jou, wanneer je je hiervan helder bewust wordt, de waarheid ervan beseft? Heb je nog steeds interesse in macht of in het volgen van machthebbers? Geef je dan niet heel natuurlijk en zonder weerstand elk verlangen op om bij een groep te horen? Herken je niet meteen dat elke illusie, elk ideaal of elk idee je wegvoert van het bewust zien van de waarheid, van het levendige leven?

~~
Iemand vroeg: ‘Houd je dan niet meer van je moeder?’
‘Nee, meneer, niet omdat ze mijn moeder is, maar omdat ze is wie en wat ze is. Met andere woorden: niet omwille van een denkbeeld, maar omwille van de levende mens.’