met open ogen... 01

De dag werd wakker met een prachtige zonsopgang. Het was fijn om naar haar te kijken vanuit het lange, smalle badkamerraam. Later, terwijl je op de bank in het kleine kamertje zat te lezen, werd je blik gevangen door de zon. Ze straalde en het was gewoon prachtig om naar haar en de blauwe lucht om haar heen te kijken. Even sluit je je ogen om te genieten van de warmte en het licht en er één mee te zijn. ‘Wat een mooie ochtend. Een ochtend om de tijd te vergeten,’ flitste als een gedachte door je hoofd.

Toen je je ogen weer opendeed en je blik een beetje neersloeg, verschenen er eerst heel mooie grijze wolken in je gezichtsveld, gevolgd door een dieper gelegen laag donkergrijze wolken. ‘Misschien regenwolken,’ was de volgende gedachte die in je opkwam. Je wist dat die gedachte er was omdat je die ochtend naar de weersvoorspelling op je telefoon had gekeken.

Plotseling verplaatsten de wolken zich heel snel en werd ook de wind opeens luid hoorbaar — de wind was krachtig, bijna een lichte storm. Je merkte op dat de vogels verdwenen waren en dat gold ook voor hun gezang en getjilp. Ze schuilden waarschijnlijk in de bomen van het kleine bosje dat je duidelijk vanuit het raam kon zien. De bomen bewogen nu heel heftig.

De wolken waren inmiddels dikker geworden, maar er ontstond een prachtig kleurenspel omdat enkele zonnestralen nog hun weg door het wolkendek vonden. Het was om van te genieten. Dit spel duurde een tijdje. Jij was de gefascineerde waarnemer. Maar het was meer: het was waarnemen zonder waarnemer. Een moment van echte meditatie. Niet teweeggebracht door de wil of het denken, maar eenvoudigweg voortkomend uit het zijn. Ruimte en tijd hadden geen betekenis meer.

Uiteindelijk blijft de zon waar zij is en verlaat zij het toneel ten gunste van de wolken. Het was ineens donker en dat bleef zo. … Je wist niet hoe lang je daar zat te kijken, te zijn... Nu was het moment voorbij en kon je wachten op de regen... en de vraag kwam in je op: wat is tijd?

Wat is tijd? … Als je tegenwoordig deze vraag aan iemand stelt, krijg je waarschijnlijk van heel veel mensen het vlugge antwoord: ‘Kijk naar de klok en je weet hoe laat het is en verspil mijn tijd niet,’ of iets van dien aard. Helaas zijn mensen veel te druk en te snel met het geven van een antwoord; we geven de vraag zelf nooit de ruimte die deze nodig heeft. Observeer dit zelf eens goed in je dagelijks leven: mensen zijn vaak niet werkelijk geïnteresseerd in vragen. Het grote belang ligt in het geven van een snel antwoord of een reactie.

Laten we het nu eens anders doen en onze vraag — ‘Wat is tijd?’ — de ruimte geven die ze nodig heeft. …

Is er slechts één soort tijd of zijn er verschillende soorten tijd? Is tijd iets van de natuur of iets dat voortkomt uit het menselijk denken? Met andere woorden: is tijd iets natuurlijks of iets kunstmatigs? Welke betekenis heeft tijd in de natuur, voor de dieren? En heel belangrijk natuurlijk: welke rol speelt tijd in het leven van de mens?

Het begin van de tijd op aarde is voor de menselijke ervaring waarschijnlijk het moment waarop de zon voor het eerst opkwam. Er bestaat geen twijfel over het bestaan van zonnetijd. De zon schept dag en nacht en beïnvloedt de seizoenen, maakt de dagen korter of langer, enzovoort. Laten we het bij zonsopgang en zonsondergang houden. De beweging van de zon is de natuurlijke tijd. En als je naar de planten- en dierenwereld kijkt, zie je dat deze een grote invloed heeft op hun bestaan. Uiteraard heeft de zonnetijd ook invloed op het natuurlijke leven van een mens. Maar de mens heeft de klok uitgevonden en leeft volgens het werktuig dat hij door zijn denken heeft gecreëerd, alsof dit instrument iets natuurlijks is.

Kloktijd is zonder twijfel een zeer nuttig en zinvol werktuig. Maar net als het brein waaruit het voortkomt, is het iets mechanisch en blijft het iets kunstmatigs — uitgevonden door de mens. Een werktuig, een hulpmiddel, moet de mens dienen. Maar helaas hebben we onszelf tot slaaf gemaakt van ons werktuig. Is het niet zo?

Volgens mij moet ieder mens voor zichzelf beslissen in hoeverre hij zijn leven afhankelijk maakt van de kloktijd en op welke momenten hij zijn horloge aan de kant legt en leeft in de ware zin van het leven: zijn. Als je de kloktijd de juiste plaats in je leven geeft — een nuttig en mooi hulpmiddel — zul je een leven leiden met minder stress, zorgen en lijden.

Lijden brengt ons bij het derde type tijd: psychologische tijd. Verleden en toekomst — bestaan deze uiteindelijk echt? Bestaat er werkelijk een gisteren en een morgen? Nee, dat bestaat niet; de werkelijkheid en dus het leven speelt zich uitsluitend af in het ‘Nu’. Verleden en toekomst vinden alleen plaats in ons hoofd, ze ontstaan uitsluitend in ons brein. Verleden en toekomst zijn niets anders dan gedachten. Dus illusies. En toch zijn ze heel belangrijk voor de mens. ‘Iets zijn’ en ‘iets worden dat nog beter, belangrijker of mooier is’ — wie wil dat niet?

Maar besef dat als je iets wilt worden, je je verzet tegen wat is — wat gelijkstaat aan verzet tegen het leven. Begrijp je dit, niet als theorie maar in feite? Alleen het denken creëert een toekomst, gebaseerd op herinneringen, kennis en overtuigingen; kortom, gebaseerd op het verleden. Het huidige moment — het ‘Nu’, de werkelijkheid, het leven — is meestal gevuld met denken in termen van tijd. ‘Ik moet nog dit of dat doen’ — dergelijke gedachten leiden je weg van het echte leven. Je bent op die manier nooit bewust in het ‘Nu’.

Door dit voortdurend te doen creëer je een scheiding tussen 'wat is' en jouw beeld van wat zou moeten zijn of wat je wilt worden. En deze scheiding, deze verdeeldheid — het conflict, de strijd, het streven — is het begin van alle angsten en het daaruit voortvloeiende lijden op aarde.

Wat kun je nu doen? Stoppen met denken, geen plannen meer maken? Zeker niet. Het plan om te stoppen met plannen is gewoon een nieuw plan, toch? Zie je dat?

Om een einde te maken aan het lijden moet je je bewust worden van wat tijd werkelijk is. Je moet je helder bewust zijn van elke gedachte en emotie die uit die gedachte voortkomt, van elk gevoel en elke reactie op gebeurtenissen om je heen. Door zo aandachtig te zijn voor wat er om je heen en in jezelf gebeurt, ben je werkelijk aanwezig in het ‘Nu’. Je ziet de werkelijkheid — de waarheid die het leven zelf is — en zo komen ook jouw handelingen voort uit het leven zelf.