met open ogen... 15

Na slechts een paar stappen op de parkeerplaats word je begroet door een vlinder. Je wilt de gebruikelijke route nemen, maar plotseling vliegt de vlinder de andere kant op. Eerst volg je hem alleen met je ogen, even later volg je hem ook echt. Meebewegend met de spontaniteit van het leven.

Het pad waar je nu op loopt, loopt rond een kleine vijver. Het zijn eigenlijk twee paden naast elkaar — of beter gezegd: boven elkaar, want een van de paden ligt hoger. Links en rechts staan bomen en struiken die in deze tijd van het jaar nog geen dicht bladerdak hebben. Hierdoor heb je een fantastisch uitzicht op het water, omlijst door takken met bloeiende knoppen en de eerste blaadjes in hun frisse, heldergroene kleur. Het tweede pad loopt direct langs het water. Van hieruit is het prachtig om door het wuivende riet te kijken en de weerspiegeling van de zon op het zacht kabbelende water te zien. Je wordt vergezeld door een samenspel van geluiden van wind, riet en vogelgezang. Als je heel stil bent, kun je in de geluiden zelfs het gezoem van kevers horen. De lucht is intens blauw; alleen de zon en één enkele wolk zijn te zien in de eindeloze vlakte. Je blijft een paar keer staan om de schoonheid van het geheel gade te slaan.

Deze prachtige plek is je niet onbekend; je hebt hier vaak gewandeld en heerlijke momentjes van rust en stilte ervaren… soms zelfs waarlijk tijdloze momenten van meditatie, van puur aandacht en zijn — elke keer nieuw en vertrouwd tegelijk. 

Ook deze middag is de waarneming bijzonder intens. Alles lijkt zo dichtbij, en toch als een oneindige, onmetelijke ruimte. De kleuren en contouren hebben een enorme helderheid. Je ziet alles scherp, heel dicht bij jezelf. Maar jij — jouw ‘ik’ — was er natuurlijk niet. Je nam het niet waar met je ogen; je was één met dit onbeschrijfelijke geheel. Je was niet de waarnemer, maar deel van de waarneming.

Heel zeker zul je deze plek nog vaak bezoeken, maar je zult haar nooit meer zo zien. Geen enkel levendig moment kan ooit herhaald worden. 

Leven kan niet worden vastgelegd als ervaring, simpelweg omdat het zich onophoudelijk en voortdurend vernieuwt. Kijk nooit naar iets of iemand met de gedachte: “Ik ken jou” — dat is het leven onwaardig. Kijk altijd met jonge, frisse ogen, zoals kleine kinderen dat van nature doen. Blijf nieuwsgierig. Word nooit oud.

Zelfkennis heeft weinig betekenis, waarde of nut. Kennis is altijd oud en nooit volledig, omdat ze gebaseerd is op ervaring, en ervaring komt overeen met het verleden. Kennis en ervaring hebben niets te maken met het zich voortdurend ontvouwende, levendige nieuwe. Hetzelfde geldt voor de zelfbeelden die we hebben: elk ‘ik’-beeld — ego — is niets meer dan een idee, een zelfgecreëerd beeld en daarom een illusie. Een illusie heeft niets met de werkelijkheid te maken.

Het enige wat werkelijk toedoet, is zelfwaarneming: wat denk ik, wat voel ik, wat doe ik op dit moment? Hoe reageer ik in mijn relatie met mijn tegenover, hoe ga ik met hem om, hoe zie ik de wereld om mij heen? Wat is mijn relatie tot de kamer waarin ik zit, tot de boom voor het raam, tot de vogel die langs het raam vliegt, de geluiden van de straat, enzovoort…? Zelfwaarneming is ware zelfkennis in het ‘Nu’. Om dit te laten gebeuren, moet je zelfbeeld — dat we vaak ten onrechte zelfkennis noemen — zwijgen. Simpelweg omdat, als je blijft handelen op basis van dit beeld — dus vanuit het verleden — je gedwongen blijft tot eeuwige herhaling. Degene die jou dwingt, ben jijzelf. Jij bouwt en bent je eigen gevangenis.

Een mutatie vindt echter alleen plaats als je dit feit niet als een theorie of een nieuw interessant denkbeeld beschouwt. Je moet het met heel je wezen zien en zijn. ‘Nu’ — en dat betekent op elk moment van je bestaan op deze prachtige aarde. Het kost geen tijd. Het ‘Nu’ staat los van tijd/denken, los van verleden, heden en toekomst… het is het enige moment van het leven, het enige moment waarop je ooit echt leeft…. en dus is het juist als je beseft: je doet het nu of nooit.